ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುವು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವರು — ಸಾಧಕನನ್ನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸತ್ಯದೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಜೀವಂತ ಸ್ವರೂಪ. ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ರವಿಶಂಕರ್ ಜೀ ಮಹಾರಾಜರು ಇತರರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮ ಗುರುದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ದೇವರಹಾ ಬಾಬಾ ಅವರ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು.
ಗುರುವಿನ ಅಗತ್ಯವೇಕೆ
ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ "ಗು" ಎಂದರೆ ಅಂಧಕಾರ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನ. "ರು" ಎಂದರೆ ಆ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಅಜ್ಞಾನದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವವರೇ ಗುರು. ಮಾಯೆ ಎಂಬ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಭಗವತ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವವರೇ ನಿಜವಾದ ಗುರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನೂ ಕಾಲೇಜು ಉಪನ್ಯಾಸಕರನ್ನೂ ಗುರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರು ಎಂದರೆ ಲೌಕಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಅಪರಾ ವಿದ್ಯೆ) ನೀಡುವವರು; ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕನು ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾಗಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಜಡಭರತರು ರಾಜ ರಹೂಗಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ:
"ಓ ರಹೂಗಣ! ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ, ತ್ಯಾಗ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಅಥವಾ ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗದು. ಆದರೆ ಸತ್ಪುರುಷರ (ಭಗವತ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆದ ಗುರು) ಪಾದಧೂಳಿ ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ನಾವು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ." ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಸತ್ಪುರುಷರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧ್ಯ. ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಭಗವತ್ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಕಠೋಪನಿಷತ್ತು ಕತ್ತಿಯ ಅಲಗಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆದಂತೆ ಎಂದು ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರೂ ಇದೇ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ: "ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ, ರೋಗರಹಿತ ದೇಹ, ಕೀರ್ತಿ, ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದರೂ, ಅವನು ವೇದಗಳನ್ನೂ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಸ್ವತಃ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರೂ, ಗುರುಚರಣಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗದಿದ್ದರೆ ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಇಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಇಲ್ಲ, ಏನನ್ನೂ ಇಲ್ಲ."
ಗುರುವಿನ ಧ್ಯೇಯ
ಗುರುವು ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಗುಣ (ಲಕ್ಷಣಗಳು) ಸ್ವರೂಪವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಿರ್ಗುಣ (ಗುಣಾತೀತ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಗುರುವು ಮನುಷ್ಯನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೂ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಗುರುವಿನ ಧ್ಯೇಯ: ಗುರುವಿನ ಧ್ಯೇಯ ಎರಡು ಬಗೆಯದು. ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಕನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸಿ, ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶ — ವಿರೋಧಾಭಾಸದಂತೆ ತೋರಿದರೂ — ಗುರುವೇ ಅಷ್ಟು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಿಷ್ಯನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಭಗವಂತನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅಂತಿಮ ಹೆಜ್ಜೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಧಕನದೇ.
"ಗುರು ಎಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತೋರಿಸಬಲ್ಲವರು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರ ತಿಳಿದವರು. ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಅರಿಯದವನು ಇತರರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿಯಲಾರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಗುರುವಾಗಲಾರ." 'ಗು' ಎಂದರೆ ಅಂಧಕಾರ, 'ರು' ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನು; ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಗುರುವಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು.
– ಅದ್ವಯತಾರಕ ಉಪನಿಷತ್ 14—18, ಶ್ಲೋಕ 5)
ಸದ್ಗುರು ಯಾರು?
ಮಹಾರಾಜಶ್ರೀ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
ಸತ್ಸಂಗಕ್ಕೆ ಬರುವವರಿಗೆ "ಗುರು" ಎಂಬ ಪದ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಗುರುವಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಾರಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಬಹಳ ಚಿಂತಾಜನಕವಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ, ಅಸಂಖ್ಯ ಪ್ರವಚನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೂ ಆ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವರು ಕೆಲವೇ ಮಂದಿ. ಕಾರಣಗಳು ಹಲವು — ಹೆಚ್ಚಿದ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆ, ಭೌತಿಕತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ದೊರೆಯದಿರುವುದು. ಜಗತ್ತು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸದ್ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಈಗಲೂ ಇಲ್ಲ; ನಮ್ಮದೇ ಅಜ್ಞಾನದ ಅಹಂಕಾರ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾಮರೂಪಗಳನ್ನು ಮೀರಿ
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ — ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರು, ದಿವ್ಯ ಪುರುಷ, ಸದ್ಗುರು, ಸಂತ, ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾತ್ಮ, ಮಹರ್ಷಿ, ಪೋಪ್, ಫಕೀರ ಇತ್ಯಾದಿ; ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳ ಸಾರ ಒಂದೇ. "ಗುರು ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವೇ, ಅವನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರೊಳಗೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಮಗೆ ಗುರುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ. ಸಾರದಲ್ಲಿ ಇದು ಸತ್ಯವೇ; ಆದರೆ ಅವರ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕೇವಲ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಕಲ್ಪನೆ, ಅಂತರ್ಬೋಧೆಯ ಅನುಭವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುವ ಆಧಾರ ಅದಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುವವನು ತನ್ನ ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವನು ಪರಮ ವಿನಯದಿಂದ ಮೌನವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಗುರು ಈಗಾಗಲೇ ನಿಮ್ಮೊಳಗಿದ್ದರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದ ಜ್ಞಾನ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅವನು ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಸಂಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಅಹಂಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವಷ್ಟೇ.
ದಿವ್ಯಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗತಿ
ನಮ್ಮಾಚೆಗಿನ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣಾದಾಗ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಭಕ್ತಿಭಾವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅದು ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರೇಮ, ತಾಳ್ಮೆ, ದೃಢತೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯೆಂಬ ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ದಿವ್ಯತೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ಕಣವೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರೇಮವಿರುತ್ತದೆ; ಅಂತಹ ಜೀವಿಯು ಗುರುಕೃಪೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಬೂನಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀರಿಗೂ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಕೇವಲ ನೀರಿದ್ದರೂ ಸಾಬೂನಿಲ್ಲದೆ ದೇಹದ ದುರ್ಗಂಧವನ್ನು ತೊಳೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಸಾಬೂನು ಎಷ್ಟೇ ಬೆಲೆಬಾಳುವುದಾದರೂ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ, ಯಾವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಬಾರದು. ಇವೆರಡೂ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆರೆತಾಗ ವೈರಾಗ್ಯದ ಸುಗಂಧ ಸಹಜವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿ, ಶಾಶ್ವತ ಆನಂದದ ಅನುಭವವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗುರುವಿನ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಯಾರೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ತಲುಪಿಲ್ಲ ಎಂದೇನಲ್ಲ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧರು ಇದಕ್ಕೆ ನೇರ ಉದಾಹರಣೆ; ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಹಿಂದಿನ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಉಜ್ವಲ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನಸ್ಥಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ದೈವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಗುರುವಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ದಿಕ್ಕು ತಪ್ಪಿ, ತಮ್ಮ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ವೈಫಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ ಅನೇಕ ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳೂ ಇವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗುರುವಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಏಕೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಮನುಷ್ಯ ಒಂದು ಕಾಗದದ ಹಾಳೆಯಂತೆ — ಮೊದಲು ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಗಳಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ಕರಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಅವನು ಸದ್ಗುರುವಿನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಕೃಪೆಯ ಮಳೆ ಅವನನ್ನು ಆಸೆಗಳ ಸುಡುಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕಾಪಾಡಿ ಸದಾ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗುರುವು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅನೇಕರು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅನೇಕರು ವಿಫಲರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಶಿಷ್ಯನ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಗುರುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಚಲ ಶ್ರದ್ಧೆ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಗುರುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವೂ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿಯೇ ಎಂದು ನಂಬಿ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಶಿಷ್ಯರು ಜನನ-ಮರಣದ ನಿರಂತರ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಆನಂದದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶ, ಜಾತಿ, ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಅನೇಕರು ನನ್ನ ಬಳಿ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತ ತೋರುತ್ತೇನೆ, ಇದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನೇಕ ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರು ಆಗಾಗ ದೂರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ, ಅನೇಕರು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೋತು ನನ್ನಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅನೇಕರು ಕೋಪಗೊಂಡು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ನಾನು ಯಾರಿಗೂ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ ಎಂದು ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿದವನು; ಯಾವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಕೇವಲ ನನಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದವನಲ್ಲ. ನನಗೆ ನಿಮ್ಮ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ; ನಾನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಯಾರೂ ದೊಡ್ಡವರೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಚಿಕ್ಕವರೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನೊಂದಿಗಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲೇಬೇಕು; ದೃಢವಾದ ಶಿಷ್ಯಭಾವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಮಾತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಉಳಿದವರು ಹಿಂದುಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಇದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಿಕೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ, ನಿಂದೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ; ಅಂದರೆ ಸಚ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯವುಳ್ಳ, ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ, ಉನ್ನತ ಚಿಂತನೆಯುಳ್ಳ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಂದೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವನು ವಿಚಲಿತನಾಗಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆ-ನಿಂದೆಗಳ ಈ ಆಟ ಅವನ ಗುರು ಅನುಸರಿಸುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಅಂಶ ಮಾತ್ರ. ಧೈರ್ಯಗೆಡದೆ, ಕೀಳರಿಮೆ, ಕೋಪ ಮುಂತಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಗಳ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದ ಶಿಷ್ಯನು ಒಂದು ದಿನ ತನ್ನ ಸದ್ಗುರು ಬೋಧಿಸಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಶಾಶ್ವತ ಆನಂದದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
