ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଅନ୍ଧକାରର ନାଶକ — ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଜୀବନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯିଏ ସାଧକଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାନରୁ ସତ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବାର ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ପରମ ପୂଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ରବିଶଙ୍କର ଜୀ ମହାରାଜ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଦେବ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଦେବରାହା ବାବାଙ୍କ ଚରଣତଳେ ବସିଥିଲେ।
ଗୁରୁଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି
ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ଶବ୍ଦ "ଗୁ"ର ଅର୍ଥ ଅନ୍ଧକାର ବା ଅଜ୍ଞାନ। "ରୁ" ସେହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରୁଥିବା ଜଣଙ୍କୁ ବୁଝାଏ। ତେଣୁ ଯିଏ ଆମ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରନ୍ତି, ସେ ହିଁ ଗୁରୁ। ଯିଏ ଆମର ଚରମ ଅନ୍ଧକାର ଅର୍ଥାତ୍ ମାୟାକୁ ଦୂର କରନ୍ତି ଏବଂ ଆମକୁ ଭଗବତ୍-ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ପଥରେ ପ୍ରେରିତ ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶିତ କରନ୍ତି, କେବଳ ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷକ ବା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ଗୁରୁ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯିଏ ଲୌକିକ ଜ୍ଞାନ (ଅପରା ବିଦ୍ୟା) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ଜଣେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧକ ଯେତେ ମେଧାବୀ ହୁଅନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି, କେବଳ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ସେହି ଜ୍ଞାନ କେବେ ବି ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଜଡ଼ଭରତ ରାଜା ରହୂଗଣଙ୍କୁ କହନ୍ତି:
"ହେ ରହୂଗଣ! ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ତ୍ୟାଗ, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ଜଳ, ଅଗ୍ନି ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିହୁଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ସତ୍ପୁରୁଷ (ଭଗବତ୍-ସାକ୍ଷାତ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଗୁରୁ)ଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳି ଆମ ମସ୍ତକରେ ପଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିପାରୁ।" ସାରକଥା ହେଲା, କେବଳ ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ସମ୍ଭବ। କଠ ଉପନିଷଦରେ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ଭଗବତ୍-ସାକ୍ଷାତ୍କାରର ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ଖୁରଧାର ଉପରେ ଚାଲିବା ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି। ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି: "ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ଶରୀର, ଯଶ, ପର୍ବତ ସମାନ ଧନ ଥାଏ, ଏବଂ ସେ ବେଦ ସମେତ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥାଆନ୍ତି, ନିଜେ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚନା କରିଥାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେ କିଛି ହିଁ ପାଇନାହାନ୍ତି, କିଛି ନାହିଁ, କିଛି ନାହିଁ, କିଛି ନାହିଁ।"
ଗୁରୁଙ୍କ ବ୍ରତ
ଗୁରୁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କେବଳ ସଗୁଣ (ଗୁଣଯୁକ୍ତ) ନୁହେଁ, ନିର୍ଗୁଣ (ଗୁଣାତୀତ) ସ୍ୱରୂପର ମଧ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି, ଏବଂ ସେହି କାରଣରୁ ଗୁରୁ ମଣିଷର ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ବୋଧଗମ୍ୟତା ପାଇଁ ସହଜରେ ନିକଟତର ଓ ସୁଲଭ। ଗୁରୁଙ୍କ ବ୍ରତ: ଗୁରୁଙ୍କ ବ୍ରତ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ। ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଓ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତା ହେଉଛି ସାଧକଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା, ଉନ୍ନତ କରିବା ଓ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବା। ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅନ୍ତିମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିରୋଧାଭାସ ଭଳି ଲାଗେ — ଶିଷ୍ୟ-ସାଧକଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ଅବସ୍ଥାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଯେଉଁ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ଗୁରୁ ନିଜେ ଏତେ ଯତ୍ନର ସହ ଗଢ଼ି ତୋଳିଥିଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ନିଜର ପ୍ରକୃତ ଏକତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରିବାର ଅନ୍ତିମ ପ୍ରୟାସ କେବଳ ସାଧକଙ୍କର ହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ।
"ଗୁରୁ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ପ୍ରକୃତରେ ତୁମକୁ ତୁମ ମନର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇପାରନ୍ତି ଏବଂ ତୁମର ମାନସିକ ସମସ୍ୟାର ସଠିକ୍ ସମାଧାନ ଜାଣନ୍ତି। ଯିଏ ନିଜ ମନକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ, ସେ କେବେ ବି ଅନ୍ୟର ମନକୁ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ତେଣୁ ଗୁରୁ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।" "ଗୁ" ଅକ୍ଷରର ଅର୍ଥ ଅନ୍ଧକାର, "ରୁ" ଅକ୍ଷରର ଅର୍ଥ ଯିଏ ତାହାକୁ ଦୂର କରନ୍ତି; ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାର ଶକ୍ତି ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଗୁରୁଙ୍କର ଏହି ନାମ।
– ଅଦ୍ୱୟତାରକ ଉପନିଷଦ 14—18, ଶ୍ଳୋକ 5)
ସଦ୍ଗୁରୁ କିଏ?
ମହାରାଜ ଶ୍ରୀ କହନ୍ତି:
ପ୍ରାୟତଃ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ଯୋଗ ଦେଉଥିବା ଲୋକମାନେ "ଗୁରୁ" ଶବ୍ଦ ସହ ପରିଚିତ, କାରଣ ଅନାଦି କାଳରୁ ଗୁରୁଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇ ଆସିଛି। କିନ୍ତୁ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଆସିଥିବା ମୌଳିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ପରିସ୍ଥିତି ବହୁତ ଚିନ୍ତାଜନକ। ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ଏହା ବିଷୟରେ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିଛନ୍ତି, ଏହି ବିଷୟରେ ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରବଚନରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି, ତଥାପି ଖୁବ୍ କମ୍ ଲୋକ ଏହି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି ତାହାକୁ ଅନ୍ତରରେ ଆତ୍ମସାତ୍ କରିବାର ସୁଯୋଗ ନେଇଛନ୍ତି। କାରଣ ଅନେକ — ବଢ଼ୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଭାର, ଭୌତିକବାଦ ପ୍ରତି ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ, କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଗୁରୁଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନର ଅଭାବ। ଏପରି ନୁହେଁ ଯେ ସଂସାର କୌଣସି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଦ୍ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲା ବା ଅଛି, ବରଂ ଆମର ନିଜ ଅଜ୍ଞାନଜନିତ ଅହଂକାର ହିଁ ଆମକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ।
ନାମ ଓ ରୂପର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ
ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି — ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ, ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ, ସଦ୍ଗୁରୁ, ସନ୍ଥ, ମହାରାଜ, ମହାତ୍ମା, ମହର୍ଷି, ପୋପ୍, ଫକୀର ଇତ୍ୟାଦି, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମସ୍ତ ନାମର ସାର ଗୋଟିଏ ହିଁ। ଲୋକମାନଙ୍କୁ କହୁଥିବା ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଆମକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କାରଣ ଗୁରୁ ଆମର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ବାସ କରନ୍ତି। ମୂଳତଃ ଏହା ସତ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଥରେ ସେମାନଙ୍କ ଏହି ବୁଝାମଣା କେବଳ ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ଧାରଣା ମାତ୍ର, ଯାହାର ଆଧାର ନାହିଁ — ଏବଂ ସେହି ଆଧାର କେବଳ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନର ଅନୁଭୂତିରୁ ହିଁ ଆସେ। ଯିଏ ଏପରି କହେ ସେ ନିଜ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅହଂକାରୀ ସ୍ୱଭାବରୁ କହୁଛି, ଏବଂ ଯିଏ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତି ସେ ପରମ ବିନମ୍ରତାର ସହ ମୌନ ରହନ୍ତି। ଯଦି ଗୁରୁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱରୂପର ଜ୍ଞାନ ଶିଖରରେ ରହିବ। ଯଦି ବ୍ୟକ୍ତି ସଠିକ୍ ପଥରେ ଅଛନ୍ତି ତେବେ ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, ନଚେତ୍ ଏହା ତଥ୍ୟ ଓ ତତ୍ତ୍ୱର ଅହଂକାରପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ।
ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖରେ ସମର୍ପଣ
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜ ବାହାରେ ଥିବା କାହାରି ପାଖରେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ପଣ କରୁ, ସେତେବେଳେ ମନରେ ଏକ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭକ୍ତିଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରେମ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଅଧ୍ୟବସାୟ, ବିନମ୍ରତା ଓ କ୍ଷମା ଭଳି ସଦ୍ଗୁଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ନିଜର ଦିବ୍ୟତା ବିସ୍ତାର କରେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅହଂକାରର ଲେଶମାତ୍ର ରହେ ନାହିଁ, କେବଳ ଶାଶ୍ୱତ ପ୍ରେମ ରହେ, ଏବଂ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରୁ ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ଏକାକାର ହେବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଆନ୍ତି। ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଇ କହିଲେ, ଜ୍ଞାନକୁ ସାବୁନ ଓ ଭକ୍ତିକୁ ଜଳ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇପାରେ। କେବଳ ଜଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାବୁନ ବିନା ଶରୀରର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦୂର କରିହେବ। କିନ୍ତୁ ଜଳ ବିନା ସାବୁନ ଯେତେ ଦାମୀ ହେଉ ନା କାହିଁକି, ତାହା ଅନାବଶ୍ୟକ ଏବଂ କୌଣସି କାମରେ ଆସେ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଦୁହେଁ ସଠିକ୍ ଅନୁପାତରେ ମିଶନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅନାସକ୍ତିର ସତେଜ ସୁଗନ୍ଧ ଅନାୟାସରେ ପ୍ରସରିତ ହୁଏ ଏବଂ ଆମକୁ ଶାଶ୍ୱତ ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏପରି ନୁହେଁ ଯେ ଗୁରୁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ବିନା କେହି କେବେ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିନାହାନ୍ତି। ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଉଦାହରଣ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପବିତ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ସେ ଗଭୀର ପ୍ରଜ୍ଞା ମାଧ୍ୟମରେ ଦିବ୍ୟତା ଲାଭ କଲେ। ଆପଣ ଏପରି ଅନେକ ଯୋଗୀ ଓ ସାଧୁଙ୍କ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ପାଇବେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଅଭାବରୁ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ୱେଷଣ ବିଫଳତାରେ ଶେଷ ହେଲା। ତେଣୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ। ମଣିଷ ଗୋଟିଏ କାଗଜ ଖଣ୍ଡ ଭଳି, ଯାହା ପ୍ରଥମେ ସାଂସାରିକ କାମନାର ପ୍ରଭାବରେ ଭିଜିଯାଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ମଣ୍ଡ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଜଣେ ସଦ୍ଗୁରୁଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହୁଏ ବା ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଏ, ତେବେ କୃପାର ବର୍ଷା ତାକୁ କାମନାର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରିବ ଏବଂ ସର୍ବଦା ଶାଶ୍ୱତ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଗୁରୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସର ପରୀକ୍ଷା ନିଅନ୍ତି; ଅନେକ ଏହି ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଅନେକ ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ଶିଷ୍ୟର ପରିଚୟ ହେଉଛି ଯିଏ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଟଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭକ୍ତି ବଜାୟ ରଖେ, ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରି ତାଙ୍କ ବାଣୀ ପାଳନ କରେ। ଏପରି ଶିଷ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ନିରନ୍ତର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାଶ୍ୱତ ଆନନ୍ଦର ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ, ଜାତି ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅନେକ ଲୋକ ମୋ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକଙ୍କ ପାଖରେ ସମସ୍ତ ସାଂସାରିକ ସୁଖ ଉପଲବ୍ଧ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର କଠୋର ପରୀକ୍ଷା ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେଣୁ ପ୍ରାୟତଃ ମୋର ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି ଯେ ମୁଁ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତ କରେ ଏବଂ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପରୀକ୍ଷା-ଚକ୍ର ଦେଇ ନେଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ମୋଠାରୁ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତି, ଅନେକ କ୍ରୋଧିତ ଓ ବିରକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତା'ପରେ ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେବାକୁ ଲାଗନ୍ତି ଯେ ମୁଁ କାହାରି ନୁହେଁ। ସତ୍ୟ ହେଉଛି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର, ଏବଂ କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ମୋର ନୁହନ୍ତି। ମୋର ଆଗ୍ରହ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ଉନ୍ନତି ଓ ସଫଳତାରେ, ଏବଂ ମୁଁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ କେହି ବଡ଼ ବା ଛୋଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ମୋ ସହ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ କୌଣସି ନା କୌଣସି ସମୟରେ ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏବଂ କେବଳ ଯେଉଁମାନେ କଠୋର ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିବେ ସେମାନେ ହିଁ ସଫଳ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବେ, ବାକି ପଛରେ ରହିଯିବେ। ଯେଉଁଠି ବିକାଶ ଅଛି, ସେଠାରେ ପ୍ରଶଂସା ସହ ନିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ରହିବ; ଅର୍ଥାତ୍ ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଅଛି, ଯିଏ ସଠିକ୍ ପଥରେ ଚାଲନ୍ତି, ସତ୍କର୍ମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉନ୍ନତ, ସେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ନିନ୍ଦାର ଶିକାର ହେବେ। ଏହା ତାଙ୍କୁ ବିଚଳିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ପ୍ରଶଂସା ଓ ନିନ୍ଦାର ଏହି ଖେଳ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଅବଲମ୍ବନ କରୁଥିବା ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର। ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟ ନିରାଶ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ହୀନମନ୍ୟତା, କ୍ରୋଧ ଆଦି ନକାରାତ୍ମକତାର କବଳରେ ପଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଦିନେ ନିଜ ସଦ୍ଗୁରୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଦର୍ଶକୁ ଆତ୍ମସାତ୍ କରି ଶାଶ୍ୱତ ଆନନ୍ଦର ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରିବେ।
