ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ

ਮਹਾਰਾਜ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ,
"ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਆਦਿ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਇਸ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਤੰਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਾਂ। ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰ ਤੱਤ ਅਤੇ ਹਰ ਜੀਵ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਹੀ ਹੋਂਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕੜੀ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਸੰਤੁਲਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ"
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਜੀਵਨ-ਊਰਜਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਪਹਿਲੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਵਤਪੁਰਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਾੜੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸ੍ਰੀ ਨੇ ਰਾਵਤਪੁਰਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਇਆ-ਕਲਪ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਮਹਾਰਾਜ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ,
"ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਡੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨੇ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਅਸੀਂ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਾਰਨ ਜੰਗਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਾਡਾ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਘਾਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗਲ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਲ-ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਈਏ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁੱਖ ਲਗਾਈਏ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ, ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ, ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਮੀਂਹ, ਲਾਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਦੇ ਘਟਣ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਦਰ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਸੰਤੁਲਨ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਬਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀ
SRLKT ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ-ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਹੀਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲਾਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ SRLKT ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀ ਵਿਧੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿੰਮ, ਧਤੂਰਾ ਆਦਿ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ, ਫੁੱਲ, ਗੋਬਰ, ਗਊ-ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਡੇਪ, ਫਾਰਮਯਾਰਡ, ਕੰਪੋਸਟ ਆਦਿ ਵਰਗੀ ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਰੋਗਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।