दिव्यकृपामूर्तिभिः परमपूज्यैः श्रीमहाराजजीमहोदयैः 1997 तमे वर्षे केवलं दशभिः दोग्ध्रीभिः धेनुभिः कामधेनुगोशाला आरब्धा। अद्य अत्र 250 तः अधिकाः गावः वृषभाः वत्साश्च आश्रयं लभन्ते — रक्षिताः, पोषिताः, मानवतायाः पवित्रसहचराः इति पूजिताश्च।
आरम्भः & विकासः
दिव्यकृपामूर्तिभिः अनन्तश्रीविभूषितैः श्रीमहाराजजीमहोदयैः स्वयं 1997 तमे वर्षे दशभिः दोग्ध्रीभिः धेनुभिः कामधेनुगोशाला आरब्धा, अधुना तु सा 250 तः अधिकैः गोवृषभवत्सैः समृद्धा जाता। तेषां सङ्ख्या प्रतिवर्षं वर्धते। लघवः वत्साः शीघ्रमेव वृषभाः मातरश्च भविष्यन्ति, तेषाम् आवश्यकताः अपि वर्धिष्यन्ते। यथा यथा ते वर्धन्ते मानवानां हिताय च अधिकं दुग्धं प्रयच्छन्ति, तथा तथा तेभ्यः अधिकं पोषणं संरक्षणं च दातव्यम्। द्वितीयम्, अस्याः योजनायाः उद्देश्यम् अस्ति अधिकान् भक्तान् सामान्यजनांश्च गोसेवायाः महत्त्वविषये प्रबोधयितुम्। अस्माकं "मातरः" बहूनि वर्षाणि यावत् अस्मान् पालयन्ति; अधुना तस्याः करुणायाः प्रत्युपकारस्य उचितः कालः।
किमर्थं गोरक्षा?
"महाराजश्रीः वदति यत् यथा शारीरिकदृष्ट्या वानराः अस्माकं पूर्वजाः, तथैव आत्मविकासदृष्ट्या गावः अस्माकं निकटतमाः पूर्वजाः। गावः यज्ञस्य अङ्गानि इति कथिताः। ताः स्वयं यज्ञस्वरूपाः। गोभ्य एव सर्वलोकानां पोषणसाधनानि प्रवहन्ति। ताः दुग्धरूपेण सोमम् (अमृतम्) प्रयच्छन्ति। गावः मङ्गलमय्यः पवित्राः सर्वकामप्रदाः प्राणदाश्च। सर्वेषु दानेषु गोदानं श्रेष्ठतमम् इति प्रशस्यते। गावः सर्वपदार्थेषु अग्रगण्याः। स्वयं पवित्राः ताः शोधकेषु पावकेषु च श्रेष्ठाः। समृद्ध्यर्थं शान्त्यर्थं च जनैः गावः सादरं पालनीयाः। गावः इहलोके परलोके च परमतेजसः प्रतीकाः इति कथ्यन्ते। गावः सर्वेषां कृते कल्याणस्य महान् स्रोतः। (स्वस्त्ययनं नाम प्रसादनविधिः, यः कल्याणकरः सर्वविधदुःखनाशकश्च।) गावः शाश्वतवृद्धेः मूलम्।" यदि वयम् अन्यान् पशून् निरीक्षामहे तर्हि ते सर्वदा भयस्य आत्मरक्षणस्य च अवस्थायां दृश्यन्ते। परन्तु आश्चर्यम्, गवि एतादृशः व्यवहारः न दृश्यते। अद्यतने भौतिकवादिनि जगति यत्र जीवनस्य प्रत्येकः पक्षः लाभहानिगणनायाम् एव पर्यवस्यति, तत्र भारतीयसांस्कृतिकपरम्परायाः पूर्वकाले गवां यत् स्थानम् आसीत् तत् नष्टम्। यदि वयम् इमां स्थितिं परिवर्तयितुम् इच्छामः तर्हि वर्तमानमनोवृत्तेः सूचकं लाभहानिसम्बन्धं दृष्टौ निधाय वैज्ञानिकदृष्ट्या समाजे गवाम् उपयोगिता प्रमाणयितव्या।
पञ्चगव्यस्य विज्ञानम्
गोदुग्धं स्वयमेव पूर्णाहारः, तस्मिन् विद्यमानाः प्रतिपिण्डाः रोगप्रतिरोधकक्षमतां वर्धयन्ति। अद्य यदा 70% रोगाणां मूलम् उच्चकोलेस्ट्रॉलस्तरः, तदा सिद्धं यत् गोदुग्धस्य स्नेहांशे HDL कोलेस्ट्रॉल् वर्तते, यत् हितकरं शरीरे हानिकरं कोलेस्ट्रॉल् च न्यूनीकरोति। द्वितीयम्, गोमयं गोमूत्रं च इत्यादीनि गवाम् उत्सर्जितद्रव्याणि स्वाभाविकरूपेण खाद-कीटनाशकरूपेण कार्यं कुर्वन्ति, यानि सर्वेषां वनस्पतीनां सस्यानां च कृते आवश्यकानि। अद्य कृष्यर्थं प्रयुज्यमानानि रासायनिकद्रव्याणि महतीः स्वास्थ्यसमस्याः जनयन्ति भूमेः उर्वरतां च ह्रासयन्ति, किन्तु गवाम् उत्सर्जितद्रव्यं न केवलं सस्योत्पादनं वर्धयति अपि तु जैविककीटनाशकरूपेणापि कार्यं करोति। गोमयं जैववायुरूपेण (बायोगैस्) पेट्रोलियमपदार्थानां वैकल्पिकः ऊर्जास्रोतः इन्धनत्वेनापि उपयुज्यते। गोमूत्रस्य अन्यः प्रमुखः उपयोगः मानसिकशारीरिकविकाराणाम् अन्येषां बहूनां रोगाणां च चिकित्सायां दृष्टः।
गोशालायाः पोषणम्
कामधेनुगोशाला गवां पालनाय प्रतिवर्षं 18.00 लक्षरूप्यकाणि व्ययीकरोति। प्रत्येकस्याः धेनोः कृते प्रतिमासं 1,100/- रूप्यकाणि यावत् अपेक्ष्यन्ते। ग्वालियरस्थे श्रीरावतपुरासरकारधाम्नि अथवा रायपुरस्थे (छत्तीसगढ) श्रीरावतपुरासरकार-आश्रमे श्रीकृष्णस्य गाः प्रायोजयत, अपारकृपां च लभध्वम्! प्रतिमासं स्वसामर्थ्यानुसारं किञ्चित् धनं दत्त्वा श्रीकृष्णबलरामयोः गवां सेवां जीवनपर्यन्तं व्रतं कुरुत।
दानप्रकाराः
गोधनम्
(सवत्सायाः धेनोः दानम्)
विभिन्नजात्यनुसारं
चत्वारः प्रकाराः
