श्री रावतपुरा सरकार धाम परमपूज्य श्री रविशंकर जी महाराजद्वारा मध्य प्रदेशको कुनै बेला अशान्त रहेको चम्बल क्षेत्रमा स्थापित आध्यात्मिक केन्द्रभूमि हो — दशकौँको करुणा र सेवाद्वारा रूपान्तरित भई आज फस्टाउँदो तीर्थस्थल बनेको पावन स्थान।
संक्षिप्त परिचय
श्री रावतपुरा सरकार धाम भारतको मध्य प्रदेशस्थित चम्बल क्षेत्रमा अवस्थित छ। यो पहुज र सोनमृगा नदीहरूको बीचमा पर्छ र ग्वालियर तथा झाँसी दुई प्रमुख सहरबाट १०० किलोमिटरको दूरीमा छ। सन् १९६० देखि १९८५ सम्मको अवधिमा शिक्षा, आयस्रोत र खेतीयोग्य जमिनको अभावले फैलिएका आपराधिक गतिविधिका कारण चम्बल सम्पूर्ण भारतमा कुख्यात थियो। सन् १९९० मा एक महान् दिव्य सन्तले मात्र १७ वर्षको कलिलो उमेरमा यस भूमिमा पाइला टेक्नुभयो, यस क्षेत्रको सामाजिक संरचनालाई रूपान्तरण गर्ने तथा जनमानसमा आध्यात्मिक जीवनको सन्देश फैलाउने अभियान सुरु गर्ने सङ्कल्पसहित।
एक युवा सन्तको अभियान
यति विशाल अभियान थाल्न ती सन्त निकै कलिला भए पनि उहाँकहाँ आउने जो कोही उहाँको दिव्यता र करुणाबाट प्रभावित हुन्थे, र उहाँले उनीहरूको हृदयमा दृढ स्थान बनाउनुभयो। धामका लागि ती युवा सन्तले रोजेको स्थलमा चम्बलका कुख्यात बेहडहरूको बीचमा जीर्ण अवस्थामा रहेको एउटा सानो प्राचीन हनुमान्जीको मन्दिर थियो। त्यहाँ न कोही आउँथे, न त त्यसको वेदीमा कुनै पूजा नै हुन्थ्यो। सन् १९९१ मा ती युवा सन्तले यस क्षेत्रका जनताले लामो समयदेखि भोग्दै आएका पीडाका घाउ निको पार्ने एक यज्ञ (हिन्दू धार्मिक अनुष्ठान) आयोजना गर्ने सङ्कल्प लिनुभयो। यो यज्ञ सफल भयो र मानवताको उत्थानका लागि सन्तले लिएको सङ्कल्पको प्रभाव मानिसहरूले अनुभव गरे। ती सन्त को हुनुहुन्छ भन्ने जिज्ञासा हामीमा जाग्दा थाहा हुन्छ — उहाँ अरू कोही नभई परम चेतनाका जीवन्त स्वरूप श्री रविशंकर जी महाराज नै हुनुहुन्छ। सन् १९९१–९५ को अवधिमा दिव्य गुरुको निर्देशनमा अनेकौँ आध्यात्मिक, धार्मिक तथा मानवीय कार्यहरू सम्पन्न भए। सन् १९९६ मा महाराजश्रीले आफ्ना गुरु ब्रह्मर्षि देवरहा बाबाको स्मृतिमा विश्वशान्तिका लागि अझ ठूलो स्तरमा अर्को यज्ञ आयोजना गर्ने सङ्कल्प लिनुभयो। यस्तो दुर्गम स्थानमा यति विशाल धार्मिक आयोजना लगभग असम्भव छ भन्ने सबैलाई लागेको थियो, तर महाराजश्रीले सबैलाई गलत साबित गर्नुभयो र बीबीसी लन्डनले एसियाकै सबैभन्दा ठूलो धार्मिक अनुष्ठानका रूपमा उल्लेख गरेको त्यो भव्य आयोजना अत्यन्त सफलतापूर्वक सम्पन्न भयो।
आश्रमदेखि धामसम्म (२००५)
महाराजश्रीले यस स्थानमा पहिलो पाइला टेकेर यो अभियान सुरु गर्ने सङ्कल्प लिएको १४ वर्षपछि सन् २००५ मा यो आश्रम धाम (तीर्थस्थल) का रूपमा विकसित भयो र यसको नाम श्री रावतपुरा सरकार धाम राखियो। महाराजश्री भन्नुहुन्छ — ज्ञान अयोध्यामा, वैराग्य चित्रकूटमा र भक्ति वृन्दावनमा खोज्न सकिन्छ (हिन्दू धर्मका ३ महत्त्वपूर्ण स्थल), तर रावतपुरा धाम यस्तो स्थान हो जहाँ यी तीनै गुण प्राप्त गर्ने आकांक्षा राख्न सकिन्छ। सत्यको इमानदार खोजी, शुद्ध र सरल हृदय लिएर रावतपुरा धाम आउने र जीवनका कुनै पनि पक्षमा शक्ति र मार्गदर्शन माग्ने जो कोहीको मनोकामना निःसन्देह पूरा हुन्छ।
रूपान्तरित क्षेत्र
आज सन् २००७ मा, कुनै बेला बाहिरी र भित्री अशान्तिले ग्रस्त यो क्षेत्र चमत्कारपूर्ण रूपमा रूपान्तरित भइसकेको छ। पहिले व्याप्त नकारात्मकता हराइसकेको छ। रावतपुरा धाम र यसका अद्भुत मार्गदर्शक महाराजश्रीको छत्रछायामा अब यसको ठाउँ निर्भयता, आनन्द, दिव्य प्रेम र शान्तिले लिएको छ। रावतपुरा धामको निर्माण एउटा यस्तो कथा हो, जसको विशालता यस दिव्य स्थानमा पुगेर १७ वर्षअघि एउटा सानो हनुमान्जीको मन्दिरमुनि विनम्र सुरुआतदेखि नै यसको पहिचान बनेको रूपान्तरण अनुभव गरेपछि मात्र बुझ्न सकिन्छ।
देवस्थानम्को दर्शन गर्नुहोस्
ठेगाना:
श्री रावतपुरा सरकार धाम
तहसील — लहार, जिल्ला — भिण्ड
सम्भाग — ग्वालियर, मध्य प्रदेश — 475661, भारत
सम्पर्क: +91 72229 10415 · dydirector@srgoi.org
